TRONDITËSE‼️ Dy vite nga vdekja e Ismail Kadaresë – zbulohen të pathënat që ai la pasDy vite pas ndarjes nga jeta tëIsmail Kadaresë, një prej mendjeve më të ndritura të letërsisë botërore, figura e tij vazhdon të jetë po aq e pranishme sa kur ishte gjallë.
Librat e tij lexohen, citohen dhe diskutohen më shumë se kurrë, ndërsa me kalimin e kohës po dalin në dritëtë pathëna, reflektime dhe detajeqë hedhin dritë mbi njeriun pas shkrimtarit.
Kadare ishte i njohur për rezervën e tij.
Ai fliste shumë nëpërmjet veprës dhe pak për jetën personale
Megjithatë, miq, bashkëpunëtorë dhe studiues kanë filluar të ndajnë kujtime dhe rrëfime që tregojnë një Kadare më intim, më të brishtë dhe njëkohësisht më të vendosur se sa e njihte publiku.Një nga të pathënat më të përmendura lidhet mefrikën dhe përgjegjësinë që ai ndjente si shkrimtar shqiptar.
Sipas njerëzve të afërt, Kadare e kishte të qartë se fjala e tij nuk ishte vetëm art, por edhe barrë historike.
Ai e dinte se çdo rresht i shkruar prej tij lexohej si mesazh, si qëndrim dhe si dëshmi e një kohe të errët.Letra private, shënime personale dhe biseda të ruajtura nga familja tregojnë se Kadare shpesh dyshonte nëse kishte bërë mjaftueshëm, apo nëse kishte heshtur aty ku duhej të fliste më fort.
Ky konflikt i brendshëm, sipas studiuesve, është çelësi për të kuptuar thellësinë dramatike të veprës së tij.
Një tjetër e pathënë ka të bëjë meraportin e tij me famën ndërkombëtare.
Edhe pse i përkthyer në dhjetëra gjuhë dhe i vlerësuar si kandidat i përhershëm për Nobelin, Kadare mbeti skeptik ndaj lavdisë.
“Letërsia nuk është medalje,” thuhet se u shprehej shpesh miqve të tij. Për të, vlera e një shkrimtari matej me kohën, jo me çmimet.
Pas vdekjes së tij, është folur gjithnjë e më shumë edhe përvetminë e thellë krijueseqë e shoqëroi deri në fund.
Kadare zgjodhi të qëndrojë larg zhurmës, larg polemikave të përditshme, duke iu përkushtuar vetëm shkrimit dhe mendimit. Ishte një vetmi e zgjedhur, por jo pa dhimbje.
Trashëgimia e tij sot shihet me një sy më të qartë. Kadare nuk ishte thjesht një shkrimtar i madh; ai ishtenjë ndërgjegje kombëtare, një zë që foli përmes metaforës, mitit dhe historisë, kur fjala e drejtpërdrejtë ishte e rrezikshme.
Dy vite më pas, e vërteta më tronditëse është kjo:Ismail Kadare vazhdon të na sfidojë, edhe në mungesë. Me pyetje pa përgjigje, me libra që lexohen ndryshe sot, dhe me një trashëgimi që kërkon guxim për t’u kuptuar plotësisht.Ai u largua, por nuk heshti kurrë.